Emeritus-pastoor Miel Erpelinck

Was het tekenend voor de nieuwe situatie toen ik in de late herfst van 1997 verhuisde naar mijn huidige woning: Kleine Markt 10 in Sas van Gent? Sinds een half jaar was er een nieuwe situatie in de regio: alle parochies hadden het statuut van de Inter Parochiële Vereniging ondertekend.

Ik heb in mijn nieuwe huis mijn werkkamer op de eerste verdieping. In de oude pastorie was dat gelijkvloers. Niet vanuit de hoogte, maar wel vanuit een ander gezichtspunt kan ik de situatie sindsdien bekijken. Ik kan zelfs wat verder kijken dan voorheen. Dat is ook nodig, want er zijn natuurlijk vele vragen. Hoe zal het allemaal gaan in de toekomst. Het is een geruststelling, dat het nog nooit iemand gelukt is, werkelijk in de toekomst te kijken. Er zijn wel allerlei trendmakers, beroepsmatige voorspellers. Maar het werk in een parochie, of die nu groot of klein is, heeft toch vooral te maken met het leven in al zijn facetten van heel concrete, nú levende mensen.

Wie ben ik?

Een geboren en getogen Zeeuws-Vlaming. Ik heb leren lezen en schrijven op een echte dorpsschool in Boschkapelle en ben in 1952 middelbaar onderwijs gaan volgen op een school voor toekomstige priesters, een seminarie heette dat, in Wernhout bij Zundert. Daar voetbalden wij nog al eens tegen de club van douaniers, die er toen in die grensplaats veel waren. Jaren later heb ik een man, tegen wie ik toen gevoetbald heb, weer ontmoet in de parochie van Sas van Gent. De bal kan raar rollen.

Vervolgens heb ik noviciaat gedaan (een soort proeftijd) en filosofie gestudeerd in Eefde bij Zutphen. Daarna volgde vier jaar theologie in Panningen in Limburg. Het was de tijd van het Tweede Vaticaans Concilie, met alle veranderingen die dat met zich meebracht. Theologische scholen werden samengevoegd. We gingen met andere studenten eerst les volgen in Gemert en vervolgens in Eindhoven bij de Augustijnen. Iedere dag op en neer met een eigen bus. Een heel rare ervaring.

Op 7 mei 1967 werd ik priester gewijd. Ik was toen pater Lazarist, lid van een Franse congregatie uit de zeventiende eeuw. Vervolgens ben ik nog drie jaar theologie gaan studeren in Leuven. Het was de tijd van de studentenopstanden in heel Europa en van Leuven Vlaams: 1968.

In Leuven heb ik mijn interesse voor de Bijbelstudie verder kunnen ontwikkelen.
Eind mei, begin juni 1970 verzocht ik aan de toenmalige bisschop van Breda, mgr. H. Ernst of ik in zijn bisdom kon komen werken. Ik werd benoemd als kapelaan in Sas van Gent. Op 31 juli ben ik daar gestart. Ik had mijn werk/zitkamer op de eerste verdieping. Telefoon was er op mijn kamer niet.

Ik had van parochiewerk nauwelijks besef, recht van school als ik kwam. De jaren erna werden op den duur zeer hectisch: veel liturgie, veel muziek, veel jongeren, soms veel verdriet van mensen, waar je een weg in moest leren te vinden en woorden voor zoeken. Ook veel kinderen op de basisscholen: eerste communievieringen in ‘ploegen’: om half tien de eerste dienst en om elf uur de tweede. Ook in onze streken werd er, op alle fronten, veel geëxperimenteerd.
Ik voelde mij hier thuis en dat is nooit meer overgegaan.

Na enkele jaren ging ik op maandag les volgen aan de theologische faculteit in Tilburg, die toen nog niet zo lang bestond en wellicht behoefte had aan studenten. Samen met een dominee tufte ik, in mijn vierdehands Skoda'tje, vijf jaar lang naar Tilburg. Preken werden gemaakt op een kleine typemachine. Diensten werden op het postkantoor gestencild, later op school en nog veel later op de pastorie.

In november 1979 werd ik lid van de priesters van het bisdom en op 15 december 1979 werd ik ‘mijn eigen baas’. De oude pastoor van Aken ging met pensioen, ik werd zijn opvolger. Met een hele groep vrijwilligers maakten wij de grote pastorie tot een parochiecentrum. Mijn werkkamer kwam beneden. Op de begane grond was ook een vergaderzaal, een crèche, een administratielokaal en een bibliotheekje voor de werkgroepen. Er was ook een bijkeukentje om koffie te zetten voor de werkgroepen: de koffiezetmachine bestaat nog steeds.

In 1982 was ik 12½ jaar priester. Ik kan mij nog herinneren dat er toen een kerkdienst was met als titel: 'mens worden'. Dat vind ik nog steeds een prima omschrijving voor het werk van een pastor. In het werken met mensen, dikwijls op zeer belangrijke momenten van het leven, leer je samen -door schade en schande, maar ook bij vreugde en verwondering- wat het leven betekent.

In datzelfde jaar vierden wij ook het 350-jarig bestaan van de parochie van Sas van Gent. Bij die gelegenheid kon ik het resultaat kwijt van wat een andere interesse mij had opgeleverd: een boekje over de geschiedenis van de parochie (natuurlijk gestencild). We hielden in de kerk een grote tentoonstelling over heden en verleden. Alle werkgroepen presenteerden zich. We plaatsten toen meer kunstvoorwerpen terug in de kerk dan oude parochianen dachten dat er bestonden. Die waren immers bij de grote schoonmaak van 1965 verloren gegaan! Nee, ze stonden op de zolder van de pastorie. De pastorie kreeg dat jaar aan de buitenkant een grote schilderbeurt en de oude naam van de vroegere pastorie werd er op gezet: ‘de Moriaen’.

Oude collega’s vielen weg, nieuwe kwamen er nog nauwelijks bij. De eerste pastoraal werker in de regio diende zich aan. Rond 1985 dacht ik er even aan om ook naar elders te vertrekken, maar toen ik daar een praatje ging maken, zag ik dat wij al een heel eind verder waren in de pastorale organisatie. De dag daarop heb ik laten weten, dat ik van die nieuwe baan afzag.

Ik ging in Tilburg gedurende een half jaar een cursus volgen over de joodse uitleg van het Nieuwe Testament. Dat was een openbaring. Inmiddels hadden we het oude kerkorgel weer aan de praat gekregen. We begonnen zelfs af en toe concerten te organiseren. Een andere hobby, muziek, kon toen ook meer en meer beoefend worden: ik kon zelfs weer vlak bij huis orgel gaan spelen. 

In 1988 kwam er een nieuwe parochie bij: Westdorpe en later ook Philippine. De nieuwe organisatie, de grotere schaal, begon zich af te tekenen. Ook in onze parochies verscheen een pastoraal werker en later een pastoraal werkster. Samenwerking met de hele regio Midden-Zeeuws-Vlaanderen werd een noodzaak, want de pastores en vooral de priesters werden schaars.

Ik vond nog steeds tijd om te studeren, een levensnoodzaak, zeker in mijn vak. Ooit kocht ik een boekje bij De Slegte in Antwerpen: Protevangelium Jacobi. Door de groeiende samenwerking werd het zelfs mogelijk in 1999 drie maanden "sabbat"-verlof op te nemen: een jaar om nooit te vergeten. Ik ontdekte via dat boekje van De Slegte de H. Anna en alles wat daar aan vroomheid, legendes, schilderijen, beelden, wonderen bijhoort. Ik leerde zelfs fotograferen! Een hobby voor de rest van mijn leven kreeg ik er bij. Ik publiceerde een echt boek: Anna in België. De bal kan inderdaad raar rollen.

Tegenwoordig is er de Elisabeth-parochie, werk ik in een team met hardwerkende collega’s en kunnen wij rekenen op honderden vrijwilligers. Nu ik met pensioen ben, hoop ik nog enkele jaren te kunnen werken en met mensen mee op zoek te blijven gaan naar het antwoord op de vraag: 'Hoe kunnen wij met elkaar mens worden op een zodanige manier, dat wij elkaar werkelijk leven kunnen geven, een gelukkig leven, vrij van angst, doem en bangmakerij?' Want de Bijbel is werkelijk goed nieuws!

Nu: vrijwilliger

Inmiddels heb ik aan de bisschop van Breda gevraagd of hij mij per 1 augustus 2010 ontslag wil geven als eindverantwoordelijke van de Elisabeth-parochie en als lid van het Pastoraal Team. Voor mij een emotioneel moment, want ik voel mij hier thuis. Natuurlijk blijf ik bereid allerlei hand- en spandiensten te verrichten, maar dan als vrijwilliger. Dus ik treed na mijn ontslag toe tot de grote schare van vrijwilligers, die onze parochie rijk is, in de hoop dat ik dat nog enige tijd zal kunnen blijven doen, misschien wel tot mijn vijfenzeventigste.

Adres: Beneluxstraat 14, 4551 TM Sas van Gent

Bereikbaar via: 0115 850608 of per e-mail